Efni og tæknigögn
Efni og efnaþol
Úr hvaða fjölliðu síudúkur á að vera ræðst einkum af hitastigi, efnum, raka og sliti. Efnisgögn Sefar ná yfir 13 fjölliður, frá pólýprópýleni sem þolir allt að 90 °C í þurru til PEEK sem þolir allt að 250 °C. Töflurnar hér að neðan sýna gildi Sefar.
- Fjölliður í efnisgögnum Sefar
- 13
- PEEK, vinnuhiti í þurru
- allt að 250 °C
- Efni í efnaþolstöflu Sefar
- um 90
Hitastig, efni og raki ráða efnisvalinu
Byrjaðu á hitastiginu og skoðaðu svo efnin. Vinnuhiti í þurru samkvæmt Sefar: PEEK allt að 250 °C, PTFE 240 °C, FEP 200 °C, PPS 190 °C, pólýester (PETP) og ETFE 150 °C, ECTFE 140 °C, pólýamíð 115 °C, PVDF 110 °C og PP 90 °C.
Bigman er dreifingaraðili Sefar í Svíþjóð, Noregi og á Íslandi og hjálpar þér að velja efni og vefnað eftir ferlinu þínu.
Fyrirvari Sefar: Upplýsingarnar byggja á útgefnum gögnum trefjaframleiðenda og rannsóknarstofuprófunum, að jafnaði við 20 °C og með óþynntum eða mettuðum lausnum. Eiginleikarnir geta verið verulega frábrugðnir við iðnaðaraðstæður. Gildin eru aðeins leiðbeinandi og þarf að staðfesta þau með prófunum á rannsóknarstofu og á vettvangi áður en efnið er notað í iðnaði.
Vélræn gögn eftir fjölliðu
Pólýprópýlen er léttast, með eðlismassa 0,91. Pólýamíð 6.6 og 6 taka upp mestan raka, 3,5–4,5 %, og halda 85–90 % af styrk sínum í blautu ástandi. Aðrar fjölliður halda 96–100 %.
| Efni | Skammst. | Kóði Sefar | Eðlismassi | Togþol, daN/mm² | Hlutfallslegur styrkur blautt | Brotlenging | Rakaupptaka |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Pólýamíð 6.6 | PA66 | 03 | 1,14 | 41–67 | 85–90 % | 20–35 % | 3,5–4 % |
| Pólýamíð 6 | PA6 | 06 | 1,14 | 41–67 | 85–90 % | 20–60 % | 3,5–4,5 % |
| Pólýamíð 11 | PA11 | 23 | 1,04 | 47–70 | 96–98 % | 15–50 % | 1,2 % |
| Pólýamíð 12 | PA12 | 04 | 1,01 | 30–50 | 96–98 % | 20–60 % | 0,8 % |
| Pólýester (pólýetýlentereftalat) | PETP | 07 | 1,38 | 45–75 | 100 % | 15–30 % | 0,4 % |
| Pólýprópýlen | PP | 05 | 0,91 | 35–62 | 100 % | 20–50 % | 0 |
| Pólývínýlídenflúoríð | PVDF | 02 | 1,78 | 68–79 | 100 % | 20 % | 0,04 % |
| Etýlen-klórtríflúoretýlen | ECTFE | 08 | 1,69 | 28 | 100 % | 25 % | < 0,1 % |
| Etýlen-tetraflúoretýlen | ETFE | 09 | 1,75 | 40–50 | 100 % | 25 % | 0 |
| Pólýtetraflúoretýlen | PTFE | 24 | 1,4–2,0 | 58–80 | 100 % | 17–33 % | 0 |
| Pólýfenýlensúlfíð | PPS | 25 | 1,37 | 60–91 | 100 % | 25–35 % | 0,6 % |
| Flúorað etýlenprópýlen | FEP | 13 | 2,1 | 84 | 100 % | 55 % | 0,01 % |
| Pólýetereterketón | PEEK | 17 | 1,30 | 33–75 | 100 % | 20–40 % | 0,1 % |
Sefar gefur eðlismassann upp sem "specific gravity" án einingar. Rakaupptaka á við 20 °C og 65 % rakastig. Sefar gefur upp skammstöfun og efniskóða, íslensku heitin eru okkar þýðingar.
Varmafræðileg gögn eftir fjölliðu
PEEK hefur hæsta vinnuhitann í þurru, allt að 250 °C. Öll fjögur pólýamíðin þola −40 til +115 °C en gulna yfir 100 °C. Í efnisblaðinu gefur Sefar aðeins upp vinnuhita í þurru.
| Skammst. | Bræðslumark, °C | Mýkingarmark, °C | Vinnuhiti í þurru, °C |
|---|---|---|---|
| PA66 | 247–253 | 225–235 | −40 til +115 * |
| PA6 | 215–223 | 170–185 | −40 til +115 * |
| PA11 | 187 | 160 | −40 til +115 * |
| PA12 | 178 | 155–170 | −40 til +115 * |
| PETP | 250–260 | 220–240 | −75 til +150 |
| PP | 165–175 | 140–155 | −30 til +90 |
| PVDF | 175 | 148 | 110 |
| ECTFE | 245 | 180 | allt að 140 |
| ETFE | 265–278 | > 150 | −190 til +150 |
| PTFE | 335 (sundrast) | 260 | allt að 240 |
| PPS | 285 | > 200 | allt að 190 |
| FEP | 285 | 274 | allt að 200 |
| PEEK | 334 | 300 | allt að 250 |
* Pólýamíðin gulna yfir 100 °C. Sefar gefur ekki upp neðri hitamörk fyrir PVDF, ECTFE, PTFE, PPS, FEP og PEEK.
Blautur rekstur í lofttæmisbandsíum
Fyrir síubelti í lofttæmisbandsíur gefur Sefar upp hæsta ráðlagða hita í blautu umhverfi. Gildin eiga við þá notkun og eru lægri en vinnuhitinn í þurru.
| Efni | Hámarkshiti, blautt |
|---|---|
| PP | 75 °C |
| PET | 90 °C |
| E-CTFE | 110 °C |
| PEEK | 140 °C |
Metnir eiginleikar
Sefar metur ljósþol, veðrun, slitþol og efnaþol á þriggja þrepa kvarða: gott, takmarkað og lélegt. Gott er efsta þrep kvarðans. ETFE, PTFE, FEP og PEEK fá gott í öllum liðum, og andrúmsloftið hefur engin áhrif á neina fjölliðanna.
| Skammst. | Ljós | Áhrif andrúmslofts | Slit | Sýrur | Basar | Leysiefni | Vatnsrof |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| PA66 | lélegt | engin | gott | takmarkað–lélegt | gott | takmarkað | gott |
| PA6 | lélegt | engin | gott | takmarkað–lélegt | gott | gott | gott |
| PA11 | takmarkað | engin | gott | takmarkað–lélegt | takmarkað | gott | gott |
| PA12 | lélegt | engin | gott | takmarkað–lélegt | gott | gott | gott |
| PETP | lélegt | engin | takmarkað | gott | takmarkað | gott | takmarkað |
| PP | lélegt | engin | takmarkað | gott | gott | gott | gott |
| PVDF | gott | engin | takmarkað | gott | gott | takmarkað | gott |
| ECTFE | gott | engin | takmarkað | gott | gott | gott | gott |
| ETFE | gott | engin | gott | gott | gott | gott | gott |
| PTFE | gott | engin | gott | gott | gott | gott | gott |
| PPS | gott | engin | gott | takmarkað | takmarkað | gott | gott |
| FEP | gott | engin | gott | gott | gott | gott | gott |
| PEEK | gott | engin | gott | gott | gott | gott | gott |
Línurnar fyrir sýrur, basa og leysiefni eru samantektarmat. Efnatöflan hér að neðan er nákvæmari og getur vikið frá fyrir einstök efni.
Efnaþol eftir efnisflokki
PTFE fær einkunnina A (gott) fyrir öll efni í töflu Sefar. Pólýamíðin og pólýesterinn hafa skýrustu veikleikana: pólýamíð gegn sterkum sýrum og oxunarefnum, pólýester gegn bösum. Tafla Sefar telur um 90 efni og metur þau með A (gott), B (takmarkað), C (ófullnægjandi) og (Q) fyrir þrútnun.
| Efnisflokkur | Þolir vel (A) | Veikt (C) |
|---|---|---|
| Pólýamíð (PA66, PA6, PA11, PA12) | Basa, alkóhól, arómatísk efni og ketón | Nánast allar sterkar sýrur, oxunarefni og halógen |
| Pólýester (PETP) | Flestar lífrænar sýrur og fosfórsýru 50 % | Natríumhýdroxíð 15 %, kalíumhýdroxíð 10 %, ammóníumhýdroxíð 25 % og nokkur klóruð leysiefni |
| Pólýprópýlen (PP) | Saltsýru, flússýru og basa | Tólúen, xýlen, bensín, tetrahýdrófúran, koltetraklóríð og tetraklóretýlen |
| PVDF | Sterkar ólífrænar sýrur, flesta basa | Asetón, amýlasetat, anilín, pýridín, tetrahýdrófúran, flúor og óleum. B fyrir natríumhýdroxíð 15 % |
| ECTFE | Öll efnin á listanum nema pýridín | Pýridín. A–B fyrir ísóprópanól og tetrahýdrófúran |
| ETFE | Öll efnin á listanum | Engin. A–B fyrir ísóprópanól |
| PTFE | Öll efnin á listanum | Engin |
| FEP | Öll efni þar sem gildi er gefið upp | Engin |
| PPS | Flest lífræn leysiefni | Margar sterkar sýrur, oxunarefni, halógen og klóruð leysiefni |
| PEEK | Basa, flest lífræn leysiefni | Flússýra, brómvetnissýra, kóngavatn, óleum og flúor. B fyrir saltpéturssýru 50 %, vetnisperoxíð 30 % og klór |
Efni þar sem fjölliðurnar eru mjög ólíkar
Gegn óleum og kóngavatni fá aðeins ECTFE, ETFE, PTFE og FEP einkunnina A. Taflan sýnir þau efni þar sem val á fjölliðu skiptir mestu máli.
| Efni | PA66 | PA6 | PA11 | PA12 | PETP | PP | PVDF | ECTFE | ETFE | PTFE | PPS | FEP | PEEK |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Saltsýra | C | C | C | C | B–C | A | A | A | A | A | C | A | A |
| Flússýra | C | C | C | C | C | A | A | A | A | A | C | A | C |
| Saltpéturssýra 50 % | C | C | C | C | C | B | A | A | A | A | B | A | B |
| Óleum (rjúkandi brennisteinssýra) | C | C | C | C | C | C | C | A | A | A | C | A | C |
| Kóngavatn | C | C | C | C | C | C | – | A | A | A | C | A | C |
| Natríumhýdroxíð 15 % | A | A | A | A | C | A | B | A | A | A | A | A | A |
| Ammóníumhýdroxíð 25 % | A | A | A | A | C | A | A | A | A | A | C | A | A |
| Vetnisperoxíð 30 % | C | C | – | – | C | B | – | A | A | A | C | A | B |
| Natríumhýpóklórít 10 % | C | C | B | B | B | B | A | A | A | A | C | A | A |
| Klór | C | – | C | C | C | C | A | A | A | A | C | A | B |
| Asetón | A | A | A | A | – | A | C | A | A | A | A | A | A |
| Tólúen | A | A | A | A | B | C | A | A | A | A | A | A | A |
| Tetrahýdrófúran | A | A | A | A | B | C | C | A–B | A | A | A | A | – |
| Pýridín | B | B | A | A | C | B | C | C | A | A | C | A | A |
| Metýlenklóríð | B | B | A | A | C | B | B | A | A | A | C | A | A |
| Fenól | C | C | C | C | C | A | A | A | A | A | A | A | A |
| Maurasýra | C | C | C | C | A | A | A | A | A | A | C | A | B |
| Formaldehýð 30 % | A | A | B | B | A | A | A | A | A | A | C | A | – |
Þrútnun (Q) er aðeins gefin upp fyrir PA6: koltetraklóríð A (Q), klóróform B (Q) og etanól A (Q).
Svona velur þú efni samkvæmt gögnum Sefar
Blöðin tvö frá Sefar gefa röð atriða til að fara yfir áður en dúkur er valinn.
- Hitastig: athugaðu fyrst vinnuhitann í þurru. Fyrir blautan rekstur eru aðeins til gildi fyrir ákveðna notkun, til dæmis lofttæmisbandsíur.
- Raki og gufa: PA66 og PA6 taka upp 3,5–4,5 % raka og halda 85–90 % af styrknum í blautu ástandi. PETP hefur takmarkað þol gegn vatnsrofi. PP, PTFE og ETFE taka ekki upp neinn raka.
- Sýrur: öll pólýamíð hafa takmarkað til lélegt sýruþol. PP, PETP og flúorfjölliðurnar eru betri kostir. Gegn óleum og kóngavatni fá aðeins ECTFE, ETFE, PTFE og FEP einkunnina A.
- Basar: pólýester (PETP) fær C fyrir natríumhýdroxíð 15 %, kalíumhýdroxíð 10 % og ammóníumhýdroxíð 25 %. PA og PP fá A fyrir öll þrjú.
- Lífræn leysiefni: PP fær C fyrir tólúen, xýlen, bensín og tetrahýdrófúran. PVDF fær C fyrir asetón, tetrahýdrófúran og pýridín. Pólýamíðin og PPS þola flest lífræn leysiefni með A.
- Oxunarefni og klór: pólýamíð, PETP og PPS fá C meðal annars fyrir vetnisperoxíð 30 % og klór. PTFE, FEP, ETFE og ECTFE fá A.
- Slit og ljós: slitþolið er gott fyrir PA, ETFE, PTFE, PPS, FEP og PEEK en takmarkað fyrir PETP, PP, PVDF og ECTFE. Ljósþolið er lélegt fyrir PA66, PA6, PA12, PETP og PP.
- Staðfestu: gildin eiga við 20 °C og óþynntar eða mettaðar lausnir og byggja á rannsóknarstofuprófunum. Sefar krefst prófana á rannsóknarstofu og á vettvangi áður en efnið er notað í iðnaði.
Algengar spurningar
Hvaða fjölliða þolir hæstan hita?
PEEK, með vinnuhita í þurru allt að 250 °C samkvæmt Sefar. Þar á eftir koma PTFE með allt að 240 °C og FEP með allt að 200 °C.
Þolir pólýesterdúkur lút?
Nei, ekki samkvæmt töflu Sefar. Pólýester (PETP) fær C fyrir natríumhýdroxíð 15 %, kalíumhýdroxíð 10 % og ammóníumhýdroxíð 25 %. Pólýamíð og pólýprópýlen fá A fyrir öll þrjú.
Er PVDF efnafræðilega óvirkt?
Nei. PVDF þolir sterkar ólífrænar sýrur en fær C meðal annars fyrir asetón, tetrahýdrófúran, pýridín, flúor og óleum, og B fyrir natríumhýdroxíð 15 %. PTFE er eina efnið með A fyrir öll efnin á listanum.
Get ég notað gildin sem ábyrgð?
Nei. Sefar tekur fram að gildin séu aðeins leiðbeinandi og byggi á rannsóknarstofuprófunum við 20 °C. Efnið þarf að staðfesta með prófunum á rannsóknarstofu og á vettvangi áður en það er notað í iðnaði.